Չեմ վախենա ցիտելուց՝ որ Արայի լեռի բարձրունքում քամու ելևէջների ներքո մերթ՝ աջ, մերթ՝ ձախ ճոճվելը կյանքիս ամենաերանելի ակնթարթներից էր։ Բարձրունքի հաղթահարումը համարում եմ այս կյանքում ամենաոգևորիչ և հուսադրող գործընթացներից, հատկապես՝ երբ ճանապարհը լինում է փոքր ինչ երկար։ Ամեն քայլ անելիս կարծես քեզ ավելի պատասխանատու, ուժեղ և քաջ ես զգում, լցվում մարտական ոգով։ Նախկինում երբևէ լեռ չէի բարձրացել, այն էլ այսպիսի բարձրության։ Միշտ կարծես կար անտեսանելի, բայց շատ հզոր մի պատնեշ իմ և լեռների միջև։ Միշտ շրջապատված եմ եղել դրանցով, բայց երբեք հնարավորություն չեմ ունեցել զգալ, թե ինչ օդ է պտտվում լեռների ամայի միջանցքներում։ Քամու ամեն շփոցից զգում ես աներևակայելի ազատություն, ձեռքերդ ակամա վեր պարզում և լիովին տրվում անօրինաչափ նոտաներին։ Վերստին պատրաստ եմ այցելել այս վայրը, առանց գեթ մեկ գրամ կասկածի։ Վստահ եմ կրկին կզգամ նույն զգացողությունները և նույնչափ լիաթոք հետ կվերդառնամ։

Վերջերս դասերիցս բացակայելու պատճառը Դուբայ այցելությունս էր։ Միացյալ Արաբական էմիրությունների երկրներից ոչ մեկում չէի եղել և իրենց մշակուկույթին ծանոթ չէի։ Ինձ համար նորություն էին տեղացի կանանց և տղամարդկանց արտահագուստի և առհասարակ կրոնական սահմանափակումները։ Կրոնը՝ մուսուլմանական է։ Արտահայտիչ, բաց հագնվելը արգելված է, հատկապես կանանց համար։ Կանայք կրում են սև հիջաբներ, տղամարդիկ՝ սպիտակ թափվող, ազատ հագուստ։ 

Չնայած խստություններին երկիրը՝ շքեղ է։ Գուցե այն ինձ գրավեց, որովհետև աչքիս համար անսովոր էր, բայց կարծում եմ ձեզ մոտ էլ հետաքրքրություն կառաջացնի։ Լուսանկարները՝ ներքևում։ Հիացած եմ կենտրոնական հատվածով՝ հրապարակով։ Շատրվանները, բարձրահարկ լուսավոր շենքերը և իհարկե աշխարհի ամենաբարձր շինությունը՝ Բուրջ Խալիֆան տեղը հիասքանչ էին դարձնում։ 

Ժամանակը սուղ էր, այսպիսով չհասցրեցինք մոտիկից տեսնել Պարսից ծոցը, բայց միևնույն է շրջայցի ժամանակ, կողքով անցնելիս այն աչքի ընկավ ջրի բաց գույնով, մաքրությամբ, զուլալությամբ․․․ 

Այցելեցինք նաև Լեգոլենդ (Legoland): Այնտեղ իրականում գնացել էի ադրենալին ստանալու համար։ Մի քանի մայրիկիս ինձ նկարելու անհաջող փորձերից հետո ինձ վերջապես տարան սպասված սարսափ սղարանները։ 

Հերթում Դուբայի ակվալենդն էր։ Ներս մտնելուն պես ինձ զարմացրեցին տարատեսակ ձկները իրենց ահռելի չափսերով և արտաքին տեսքով։ Երբ բանը հասավ փոքրիկ նավակով շրջագայությանը, մեզ հաջողվեց կերակրել ձկներին։ Բացի ձկներից, այնտեղ հանդիպեցինք բազմաթիվ ցամաքային կենդանիների՝ մողեսներ, սարդեր, կարիճներ, չղջիկներ, պինգվիններ, ոզնիներ, օձեր, խամելեոններ, թութակներ և այլն։ 

Նաև այցելեցինք Դուբայի Սաֆարի։ Անապատային տարածքը իդեալական էր ուղտերի, կուադրո մեքենաներ վարելու և բարձր ավտոմեքենաներով անապատային բլուրները հաղթահարելու համար։ Նաև արաբական ոճով մեհենդի ձեռք բերեցի ուսիս վրա։ 

Շատ տպավորված եմ այցելությունիցս։ Վերադառնում եմ դասերիս մեծ ոգևորվածությամբ և հուսանք հանգիստը դրական կազդի դասերի վրա։

Ֆոտոշար՝

Երևանն աշխարհի հնագույն քաղաքներից է։ Հնագիտական պեղումներով պարզվել է, որ մարդն այստեղ ապրել է տասնյակ հազարավոր տարիներ առաջ։ Քաղաքի տարածքում տարբեր ժամանակաշրջաններում առաջացել և զանազան պատճառներով կործանվել են բազմաթիվ բնակավայրեր։ ժամանակագրական առումով՝ քաղաքի տարածքի հնագույն բնակավայրը Երևանյան կամ Հրազդանյան քարայրն է (Երևանյան լճի մոտ՝ Հրազդան գետի ձախ ափին), որի հնագույն, ստորին շերտը (4-5 մշակութային շերտ) թվագրվում է մոատերյան շրջանով (10-3,5 հազարամյակ առաջ)։ 1950 թվականիև Արին բերդ բլրի պեղումներով հայտնաբերվել է Վանի թագավորության Արգիշտի Ա արքայի սեպագիր արձանագրությունը, ըստ որի՝ Արգիշտի Ա-ն Էրեբունի բերդաքաղաքը հիմևադրել է մ.թ.ա. 782 թվականին։ Արձանագրությունը վկայում է. «Խալդ աստծո հրամանով, Արգիշտին, Մենուայի որդին երեբունի քաղաքը կառուցեց Բիաինիլիի հզորության համար…. Խաթե /և/ Ծուպանե երկրներից ես այնտեղ 6 հազար 600 զինվորներ բնակեցրի»։

Մ.թ.ա. 7-րդ դարում Կարմիր բլուրում կառուցվել է Թեյշեբաինի ամրոցը, որը մ.թ.ա. 6-րդ դարում կործանել են սկյութները և մեդիացիները:

Հայ մատենագիրները Երևանի անվան ծագումը երկար ժամանակ կապել են Նոյյան տապանի աստվածաշնչյան ավանդության հետ, իբրև երբ Նոյի տապանը կանգ է առել Արարատի գագաթին, և Նոյը, ջրհեղեղից հետո տեսնելով առաջին ցամաքը, որն ապագա Երևանի կառուցման վայրն էր, գոչել է՝ երևա՜ց (այստեղից էլ՝ «Երևան» անվանումը)։ Առավել տարածված է այն տեսակետը, որ «Երևան» անունը կապված է երեբունի բերդաքաղաքի անվան հետ։ Սակայն կան նաև այլ տեսակետներ. դրանցից մեկի համաձայն՝ հիմնադրված նոր բնակավայրի անվանակոչման համար Արգիշտի Ա-ն կամ օգտագործել է տարածքում եղած ու նրան հայտնի հնագույն այլ բնակավայրի անուն, կամ կոչել է «երի» կամ «արի» ցեղի (երկրի) անունով։ Հայկական լեռնաշխարհից ու շրջակա տարածքներից հեռացած հնդեվրոպացիների նախնիները՝ արիական ցեղերը, հիշում են իրենց՝ արի ցեղին պատկանելու փաստը և գրավոր աղբյուրներում նշում են այդ մասին:

 Երևանի մասին հիշատակվում է 7-րդ դարում՝ «Գիրք թղթոցի» մեջ։ Պատմիչ Սեբեոսը վկայում է, որ արաբական արշավանքների ժամանակ Երևանը վաճառաշահ ու այգեշատ քաղաք էր։ 12-13-րդ դարում Երևանը բավական մեծ տարածք է զբաղեցրել, սակայն սելջուկ թուրքերի արշավանքների հետևանքով հիմնովին ավերվել է և, տակավին չվերականգնված, ենթարկվել նոր արհավիրքի՝ մոնղոլ-թաթարների, ապա Լենկթեմուրի ասպատակություններին, և 1387 թվականին, ի թիվս այլ քաղաքների, կրկին ավերվել է։

Երևանի կարևորությունը մեծացել է 1437-1467 թվականներին, երբ դարձել է Արարատյան աշխարհի մեծագույն մասն ընդգրկող կուսակալության կենտրոնը և հաճախ հիշատակվում է որպես «Արարատյան երկրի մայրաքաղաք»։

Իր բազմադարյան պատմության ընթացքում Երևանը բազմիցս տուժել է բնական աղետներից՝ երկրաշարժներից և Գետառի սելավներից։ Ամենակործանարարը 1679 թվականի հունիսի 4-ի երկրաշարժն էր. փլվել են եկեղեցիներ, մզկիթներ, Երևանի բերդի, խանի ապարանքները, բաղնիքները, ավերվել քաղաքի բնակելի թաղամասերը։ Զոհերի թիվը հասել է 7600-ի։