Տեսական նյութ

Կանոն 1. Միեւնույն նշանն ունեցող ամբողջ թվերի գումարը գտնելու համար պետք է`

1. գումարել գումարելիների բացարձակ արժեքները,

2. ստացված թվից առաջ դնել գումարելիների նշանը։

Օրինակ՝
+5+(+2)=+(|+5|+|+2+|)=+(5+2)=+7

   -5+(-2)=-(|-5|+|-2|)=-(5+2)=-7

Կանոն 2. Տարբեր նշաններ ունեցող ամբողջ թվերի գումարը գտնելու համար պետք է`

1. այդ թվերի բացարձակ արժեքներից ավելի մեծից հանել ավելի փոքրը,

2. ստացված թվից առաջ դնել այն գումարելիի նշանը, որի բացարձակ արժեքն ավելի մեծ է։

  Oրինակ՝ -6+(+4)=-(|-6|-|+4|)=-(6-4)=-2

-6+(+7)=+(|+7|-|-6|)=+1=1

Առաջադրանքեր

1) Կատարե՛ք գումարում.

ա) (+7) + (+2) =9

բ) (+10) + (+15) =25

գ) (–17) + (–12) =-29

դ) (–18) + (–3) =-21

ե) (–21) + (–4) = -25

զ) (–29) + (–41) -70

2) Գումարե՛ք հետևյալ թվերը.

ա) –10, +7 =  -3
բ) +7, +3 = 10

բ) +23, –40 = -17
գ) –18, +11 = -7

դ) +18, –27 = -9

ե) –29, +40 = +11

3) Մի հույն ծնվել է մ. թ. ա. 48 թ. եւ վախճանվել է մ. թ. ա 25 թ.։ Քանի՞տարի է ապրել այդ հույնը։

Հույնը ապրել է 23 տար

4) Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն.

ա) -9 + (+8) = –1,

դ) -18 + (+7) = –11,

է) (+5) + -2 = 3,

բ) –3 + (-3) = –6,

ե)(- 12) + (+2) = –10,

ը)(+ 25) +(- 5) = 20,

գ) –8 + (-2) = –10,

զ)( -11) + 20 = 9,

թ) –5 + -6= –11։

5) Թիվը ներկայացրե՛ք երկու բացասական գումարելիների գումարի տեսքով.

ա) –30,
|-29| + |-1|
բ) –25,
|-20|+|-5|
գ) –62,
|-60|+|-2|
դ) –50,
|-25|+|-25|
ե) –38։
|-30|+|-8|

6) Կատարե՛ք գումարում.

ա) (+3) + (–4), = -1
դ) (+15) + (–6), = +9
է) (–18) + (+7), = -11

բ) (–11) + (+5), = -6
ե) (–8) + (+7), = -1
ը) (–21) + (+8), = -13

գ) (–10) + (+3), = -7
զ) (+31) + (–10), = +21
թ) (+19) + (–12) = +7

7.Lրացուցիչ: Խնդիր ֆլեշմոբից:
Մոնիկան ունի տարբեր գույնի երեք արկղ՝ սպիտակ, կարմիր և կանաչ: Դրանցից մեկում տանձ է,  մյուսում՝ խնձոր, մեկն էլ դատարկ է: Ո՞ր գույնի արկղում է տանձը, եթե հայտնի է, որ այն կա՛մ սպիտակ, կա՛մ կարմիր արկղում է, իսկ խնձորը` ո՛չ սպիտակ, ո՛չ էլ կանաչ արկղում։

Տանձ-սպիտակ
Խնձոր-կարմիր

8.Լրացուցիչ:  Խնդիր ֆլեշմոբից:
Առաջին կանգառում ավտոբուսից իջան 3 ուղևոր, երկրորդ կանգառում բարձրացան 6 ուղևոր, երրորդ կանգառում իջան 4 ուղևոր և բարձրացան 3 ուղևոր։ Արդյունքում ավտոբուսում մնացին 15 ուղևոր։ Սկզբում ավտոբուսում քանի՞ ուղևոր կար։

Նոյեմբերի 15-19

1. Քիմիական լաբորատորիայում աշակերտի կատարած հետեւյալ գործողություններից ո՞րն է սխալ.
ա) օգտագործելուց առաջ փորձանոթը լվացել է եւ չորացրել
բ) ձեռքի ափով շարժում է կատարել անոթի անցքից դեպի քիթը գ) փորձանոթում մնացած քիմիական նյութը թափել է կոյուղի դ) սպիրտայրոցի բոցը հանգցրել է թասակով:

2. Ո՞ր եղանակը կընտրե՛ք աղաջրից մաքուր ջուր ստանալու համար. ա) թորում
բ) բյուրեղացում գ) զտում
դ) գոլորշիացում

Պարապունք 36

Տեսական նյութ

Կանոն 1. Միեւնույն նշանն ունեցող ամբողջ թվերի գումարը գտնելու համար պետք է`

1. գումարել գումարելիների բացարձակ արժեքները,

2. ստացված թվից առաջ դնել գումարելիների նշանը։

Օրինակ՝
+5+(+2)=+(|+5|+|+2+|)=+(5+2)=+7

   -5+(-2)=-(|-5|+|-2|)=-(5+2)=-7

Կանոն 2. Տարբեր նշաններ ունեցող ամբողջ թվերի գումարը գտնելու համար պետք է`

1. այդ թվերի բացարձակ արժեքներից ավելի մեծից հանել ավելի փոքրը,

2. ստացված թվից առաջ դնել այն գումարելիի նշանը, որի բացարձակ արժեքն ավելի մեծ է։

  Oրինակ՝ -6+(+4)=-(|-6|-|+4|)=-(6-4)=-2

-6+(+7)=+(|+7|-|-6|)=+1=1

Առաջադրանքեր

1) Կատարե՛ք գումարում.

ա) (+7) + (+2) =9

բ) (+10) + (+15) =25

գ) (–17) + (–12) =-29

դ) (–18) + (–3) =-21

ե) (–21) + (–4) = -25

զ) (–29) + (–41) -70

2) Գումարե՛ք հետևյալ թվերը.

ա) –10, +7 =  -3
բ) +7, +3 = 10

բ) +23, –40 = -17
գ) –18, +11 = -7

դ) +18, –27 = -9

ե) –29, +40 = +11

3) Մի հույն ծնվել է մ. թ. ա. 48 թ. եւ վախճանվել է մ. թ. ա 25 թ.։ Քանի՞տարի է ապրել այդ հույնը։

Հույնը ապրել է 23 տար

4) Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն.

ա) * + (+8) = –1,
-9
դ) * + (+7) = –11,
-18
է) (+5) + * = 3,
-2

բ) –3 + (-*) = –6,
3
ե)(- *) + (+2) = –10,
12
ը)(+ 25) +(- *) = 20,
5

գ) –8 + (*) = –10,
-2
զ)(- *) + 20 = 9,
-11
թ) –5 + * = –11։
-6

5) Թիվը ներկայացրե՛ք երկու բացասական գումարելիների գումարի տեսքով.

ա) –30,
(-29) + (-1)
բ) –25,
(-20)+(-5)
գ) –62,
(-60)+(-2)
դ) –50,
(-25)+(-25)
ե) –38։
(-30)+(-8)

6) Կատարե՛ք գումարում.

ա) (+3) + (–4), = -1
դ) (+15) + (–6), = +9
է) (–18) + (+7), = -11

բ) (–11) + (+5), = -6
ե) (–8) + (+7), = -1
ը) (–21) + (+8), = -13

գ) (–10) + (+3), = -7
զ) (+31) + (–10), = +21
թ) (+19) + (–12) = +7

7.Lրացուցիչ: Խնդիր ֆլեշմոբից:
Մոնիկան ունի տարբեր գույնի երեք արկղ՝ սպիտակ, կարմիր և կանաչ: Դրանցից մեկում տանձ է,  մյուսում՝ խնձոր, մեկն էլ դատարկ է: Ո՞ր գույնի արկղում է տանձը, եթե հայտնի է, որ այն կա՛մ սպիտակ, կա՛մ կարմիր արկղում է, իսկ խնձորը` ո՛չ սպիտակ, ո՛չ էլ կանաչ արկղում։

Տանձ-սպիտակ
Խնձոր-կարմիր

8.Լրացուցիչ:  Խնդիր ֆլեշմոբից:
Առաջին կանգառում ավտոբուսից իջան 3 ուղևոր, երկրորդ կանգառում բարձրացան 6 ուղևոր, երրորդ կանգառում իջան 4 ուղևոր և բարձրացան 3 ուղևոր։ Արդյունքում ավտոբուսում մնացին 15 ուղևոր։ Սկզբում ավտոբուսում քանի՞ ուղևոր կար։

Պատ․՝ 13 ուղևոր

Մինչև երկու տարեկան դառնալը երեխան ունենում է 20 ատամ, որոնք կոչվում են կաթնատամներ։ Վեց-յոթ տարեկանից սկսած դրանք սկսում են թուլանալ, շարժվել, թափվել և փոխարինվում են մեծ, մշտական (հիմնական) երեսուներկու հատ ատամներով։ Ատամը արտաքինից ծածկված է սպիտակ շատ ամուր նյութով՝ էմալով։ Ըստ նշանակության մենք ունենք երկու տեսակ ատամներ՝ կտրիչներ և ծամիչներ։ Ամեն ատամ ունի պսակ (լնդից վերև) և արմատ (ծնոտի ոսկրի մեջ): Ատամների խնամքը շատ կարևոր է։ Սննդի մնացորդները ատամների արանքում մնալով, լավ սնունդ են դառնում բերանի միկրոբների համար։ ատամների  հիգենան պահելու համար օպտագործում ենք ատամի մածուկ և  խոզանակ։

Ատամի խոզանակը անձնական հիգենայի պարագա է։                                                                                                                              

Մածուկը վերցնում էնք ոսպի հատիկի չափ վերևի ատամները խոզանակում ենք վրևից ներքեվ

Ներքեվի շարքը նեքեվից վերեվ;                                                                                                                                                      ատամները մաքրում ենք ամեն օր օրը երկու անգամ՝ առավոտյան նախաճաշից հետօ երեկոյան քնելու առաջ։

Ատամների արանքը ցանկալի է մաքրել ատամնաթելով։                                                              

Հայկական լեռնաշխաշխարի առաջին պետությունը Արատտան էր , այն գոյություն է ունեցել Ք․ ա

28-27 դարերում ։Այդ մասին իմանում ենք միջագետքի հարավում բնակված շումերների

արձանագրություններից։

Արատտայի արքան միարժամանակ երկրի հոգևոր առաջնորդն էր՝

քրմապետը , նա երկրի կարևորագույն հարցերը քննարկում էր ավագների ժողովում որը նման է

այսօրվա խորրդարանին։

Արատտայի հովանավոր աստվածն եր Հայկը։Նա իմմաստության և ջրերի աստված Հայայի որդին

էր։ Օտար լեզուներում հայաստանը ճանաչված է արմենիա անունով։ Միջագետքի արձանագրություններում այն հիշատակվում է արմանի։

Ք․Ա 15-ից 13 դարերում հայաստանից արևմուտք բնակվում եին խեթերը նրանք մեր երկիրը անվանում եին հայասա որը խեթերեն նշանակում է հայերի երկիր։

13ից մինչև10-երրորդ դարերում ասորեստանի արքաները հիշատակում էն նաիրի երկիրը։

այն ուներ 250 քաղաք և նա շատ ընդարձակ էր։

9-երրորդ դարի առաջին կեսին հիշատակվում է հայկական լեռնաշխարի կենտրոնում մեկ այլ մեծ պետություն ՝Ուրարտուն

Ըստ ասորերեն արձանագրությունների Հայաստանը ոՈՒրարտու է կոչվել մինչև չորորդ դարի կեսը։ Ք․ա Ուրարտուի արքա հիշատակվում է Արամը ըստ Խորենացու նա ամենա քաջ և հզոր արքաներից էր մարտնչել է ասորեստանյան զորքերի դեմ և դուրս քշել Հայաստանից։

Ուղղիր սխալները

Տրված տեքստերում գտիր ուղղագրական սխալները և ուղղիր:

Մրջյունը և աղավնին

Աղավնին, նկատելով վրա հասած փորձանքը, նրա կողմ է նետում մի փոքրիկ ճյուղ, որի վրա էլ բարձրանում է մրջյունն ու կարողանում փրկվել:

Նույն այդ պահին մի որսորդ փափագում էր բռնել աղավնուն և պատրաստվում էր ցանցե թակարդը գցել նրան: Փրկված մրջյունը հասկանալով ամենը՝ շտապում է օգնության: Մոտենում ու միանգամից կծում է որսորդի ոտքը, որից հետո նա ճչում է ու գցում ցանցը: Իսկ աղավնին ճախրում է վեր և թռչում, գնում շատ հեռու:

Երկու նկարիչ

Մի թագավոր շինեց գեղեցիկ դարպաս և կամեցավ զարդարել այնպիսի ներկերով, որոնց նման ոչ մի տեղ չէր եղել: Եվ ընտրեց երկու նկարիչների, մեկին տվեց մի պատը, մյուսին՝ մյուս պատը, և նրանց միջև վարագույր քաշեց: Եվ երբ նկարիչներն ավարտեցին իրենց գործը, թագավորը եկավ, որ տեսնի նրանց գործը, և տեսավ, որ մեկը նկարել է գեղեցիկ պատկեր, և շատ հավանեց: Իսկ մյուսը բնավ ոչինչ չէր նկարել. նա պատը շատ գեղեցիկ սարքել էր և կոկել հայելուց ավելի լավ:  
Երբ թագավորը տեսավ, որ չէր նկարել, այլ միայն կոկել էր, զարմացավ և ասավ. «Դու ինչ՞ես արել»: Նա ասաց. «Ես ցույց կտամ իմ գործը»: Եվ ապա վեր քաշեց միջի վարագույրը, և երբ լույսը ծագեց և լուսավորեց կոկած պատը, այն ժամանակ մթնեց նկարազարդ պատը, որովհետև հայելու մեջ երևում էին այն բոլոր պատկերները, որ նկարված էին մյուս պատի վրա: Եվ թագավորն ասաց. «Սա մյուսից գեղեցիկ է»: