Հայկական լեռնաշխաշխարի առաջին պետությունը Արատտան էր , այն գոյություն է ունեցել Ք․ ա
28-27 դարերում ։Այդ մասին իմանում ենք միջագետքի հարավում բնակված շումերների
արձանագրություններից։
Արատտայի արքան միարժամանակ երկրի հոգևոր առաջնորդն էր՝
քրմապետը , նա երկրի կարևորագույն հարցերը քննարկում էր ավագների ժողովում որը նման է
այսօրվա խորրդարանին։
Արատտայի հովանավոր աստվածն եր Հայկը։Նա իմմաստության և ջրերի աստված Հայայի որդին
էր։ Օտար լեզուներում հայաստանը ճանաչված է արմենիա անունով։ Միջագետքի արձանագրություններում այն հիշատակվում է արմանի։
Ք․Ա 15-ից 13 դարերում հայաստանից արևմուտք բնակվում եին խեթերը նրանք մեր երկիրը անվանում եին հայասա որը խեթերեն նշանակում է հայերի երկիր։
13ից մինչև10-երրորդ դարերում ասորեստանի արքաները հիշատակում էն նաիրի երկիրը։
այն ուներ 250 քաղաք և նա շատ ընդարձակ էր։
9-երրորդ դարի առաջին կեսին հիշատակվում է հայկական լեռնաշխարի կենտրոնում մեկ այլ մեծ պետություն ՝Ուրարտուն
Ըստ ասորերեն արձանագրությունների Հայաստանը ոՈՒրարտու է կոչվել մինչև չորորդ դարի կեսը։ Ք․ա Ուրարտուի արքա հիշատակվում է Արամը ըստ Խորենացու նա ամենա քաջ և հզոր արքաներից էր մարտնչել է ասորեստանյան զորքերի դեմ և դուրս քշել Հայաստանից։